razem: 33244

Kolędy i pastorałki

Słowo "kolęda" pochodzi od łacińskiego "calendae", co oznacza pierwszy dzień każdego miesiąca, ale również calendae był używany na oznaczenie podarunków noworocznych. Słowo "pastorałka" pochodzi również od łacińskiego "pastor", co w tłumaczeniu oznacza "pasterz". Pastorałka to kolęda o narodzeniu Chrystusa. Pierwsze pieśni były związane z obrzędami Nowego Roku, stąd też uroczyście je obchodzono. Wiązały się z obyczajem składania sobie życzeń i obdarowywania się prezentami. Miejsce tych pieśni zajęły inne, związane tematycznie z Bożym Narodzeniem. Zwyczaj ten przyjęło chrześcijaństwo. Początkowo pieśni śpiewane przy tej okazji zawierały jedynie życzenia szczęścia i pomyślności w gospodarstwie i w domu. Prawdziwy rozkwit kolęd zapoczątkował św. Franciszek, który w 1233 roku w dzień Bożego Narodzenia urządził w Grecji szopkę i zaproponował braciom śpiewanie przy żłóbku radosnych pieśni o narodzeniu Chrystusa. Zwyczaj ten rozpowszechnili franciszkanie w całej Europie w XV - XVI wieku. Do rozkwitu polskie kolędy doszły w XVII - XVIII w i ukształtowały się one w formach znanych nam współcześnie. Najstarsza polska kolęda pochodzi z XIV w. Pisali je początkowo anonimowo zakonnicy i organiści. Rozgłos uzyskała jedna z pierwszych śpiewana w kościele, kolęda "Przybieźeli do Betlejem pasterze" z 1630 roku J. Żabczyca, ze zbioru utworów zamieszczonych w Symfoniach anielskich, nazwanych "najwdzięczniejszą kantyczką staropolską". Nadal śpiewane są takie pieśni, jak: Pomalusku, Przy onej górze - również pochodzące z Symfonii anielskich. Do najpopularniejszych polskich kolęd należą: "Bóg się rodzi", "Błogosław Ojczyzną miłą" F. Karpińskiego, ze zbioru Pieśni nabożnych O narodzeniu Pańskim z roku 1792 "Mizerna, cicha stajenka licha" T. Lenartowicza, oraz popularna do dziś kolęda "Anioł pasterzom mówił" z XV w.

Śpiewanie kolęd to jeden z najpiękniejszych obrzędów bożonarodzeniowych. Kolędy śpiewała i śpiewa cała Polska - jest to wyraz szlachetnych i dobrych uczuć. Śpiewane w różnych okolicach, cieszą się nie mniejszą popularnością takie jak "Wśród nocnej ciszy", "W żłobie leży", "Anioł pasterzom mówił", "W dzień Bożego Narodzenia", "Cicha noc" i wiele, wiele innych.

Kolędy ludowe pisane przez wiejskich twórców to pastorałki. Ich największym urokiem jest naiwna poufałość z jaką śpiewają o narodzeniu Jezusa, a nasz polski, wiejski świat przenoszą w odległe wieki i kraje. Ciągle powstają nowe, związane z ewangeliczną tradycją Bożego Narodzenia. Trudno zliczyć ile jest obecnie kolęd. W 1862 roku ksiądz Mioduszewski opublikował zbiór liczący 153 kolędy. W 1903 roku K. Miarka wydał zbiór, w którym kolęd było już... 500.

Obecnie co roku przybywa wiele nowych kolęd autorów współczesnych oraz piękne kolędy i pastorałki regionalne.

© 1998 - 2018 by Jordan Busiakiewicz. Wszelkie prawa zastrzeżone !!!